Ek hoef hulle nie te vra nie, ek weet hoe hulle voel: My ma se yskas

Bykans elf jaar na haar dood, is daar iets rondom die krisistyd direk na my ma se dood wat ek tot vandag toe nog onthou. Ek onthou dit met ‘n skaam-onthou. Asof deel daarvan my skuld was.

Dit is hoe leeg haar yskas was toe ek die volgende dag in haar meenthuis vir my wou rooibos maak en melk gesoek het.

Daar is iets baie skokkend daaraan om in ‘n huis in te stap waar die belangrikste mens in jou lewe pas dood is en in ‘n staatsvoertuig weggevat is staatslykshuis toe. Dit verander jou vir altyd.

Dis hoekom dit vandag nog ‘n uiterste renons in my skep om as deel van my werk dieselfde dag, of selfs soms enkele ure,  na iemand se traumatiese dood hul familie te bel en te vra: “Hoe voel jy?” Ek weet hoe hulle voel, ek hoef hulle nie te vra nie.

Ek onthou goed die gevoel toe ek die voordeur oopgesluit het (ek kan nie onthou wie die sleutels vir my gehou het nie, ons het deur die nag van Durban af gery nadat ek die nuus ontvang het).

Ek onthou hoe, toe ek die deur oopgelsuit het, my ma se handsak nog op die antieke Singer wat haar portaaltafeltjie was, gestaan het. Net neergesit, soos sy elke dag gedoen het.

Op die boonste verdieping, waar sy op haar bed dood is, het haar japon op die gestoffeerde linnekis gelê, en die blou handskoene van die forensiese ondersoeker het voor die bed op die vloer gelê.

Ek onthou hoe ek gewonder het of hulle nie reken dit sal die familie ontstel as hulle dit net so los nie. ‘n Ongekende woede. En hoekom het hulle nie haar japon net aangetrek nie?

Iemand het my na die tyd vertel hoe een van die bure gevra het of my ma toe nie maar ‘n einde aan als gemaak het nie, asof sy depressief was. Ek is tot vandag toe nog kwaad vir daardie vrou, al weet sy nie ek weet sy’t dit gesê nie.

Dit was gelukkig ‘net’ ‘n koronêre trombose. Natuurlike oorsaak.

Maar die gevolge van so ‘n skielike dood, so sonder ‘n koebaai, is allebehalwe natuurlik.

Die tekens van haar hartsiekte, wat in retrospek so duidelik uitgestaan het soos ‘n paal bo water, maar wat as enkele geïsoleerde insidente ongesiens verbygegaan het, kom lê in die nag soos swaar klippe op jou gewete. Jy stoei met hulle.

“As ons maar net”….is ‘n gesprek wat ek en haar enigste oorlewende broer baie gehad het.

Maar wat ek tot vandag onthou met ‘n seerste seer, is my ma se yskas. Sy was ‘n onderwyseres, vir 37 jaar lank. Sy was vier dae afgetree toe sy dood is. Ons het planne gehad dat sy in ‘n tuinwoonstel by ons sou kom bly. Ons sou na haar kyk en sy sou na ons kyk.

Maar tot op daardie oomblik, tot ek daardie yskas oopgemaak het, het ek nie die vaagste benul gehad van effek van die opofferinge wat my ma gemaak het vir my nie.  In haar yskas was die noodsaaklike, maar nie ‘n enkele luukse item nie. Net die absolute noodsaaklikste.

Sy het, twee dae vantevore, toe ons uitgery het by haar oprit, vir my R200 in die hand gestop “vir roomysgeld” vir ons naweek in Durban. Want dit was hoe sy was.

En daarom, vandag op Moedersdag, tien en ‘n half jaar nadat sy dood is, bring ek aan haar hulde vir dit waarsonder sy gegaan het om my te laat netbal speel, atletiek te laat hardloop, my finalejaar te betaal op universiteit om in te staan vir wat eintlik iemand anders se verpligting was, en om my eerste blyplekkie op die been te kry. En dís net die groot goed.

Ek sal dit nooit vergeet nie, en ek hoop dat my kinders eendag met dieselfde herinnering en respek aan my sal dink, as wat ek aan haar dink.

Ek hoop dat ek vir hulle dieselfde sal kan doen.

19 thoughts on “Ek hoef hulle nie te vra nie, ek weet hoe hulle voel: My ma se yskas

  1. “In haar yskas was die noodsaaklike, maar nie ‘n enkele luukse item nie”
    Ek dink jy het geen rede om sleg te voel oor daardie leë yskas nie. As jou so lees dink ek jou ma het haar lewe geleef en ingrig volgens wat vir haar belangrik was, en kos was bepaald nie nommer een nie. Sy het waarskynlik nooit vir een oomblik gedink sy doen haarself tekort nie. `n Besonderse vrou moes sy gewees het.
    Haar yskas was dalk leeg, maar haar hart was vol. Onthou dit en vergeet die yskas.

  2. Wat ‘n stunning tribuut Marlene, wat saam met die trots en liefde ook die hartseer en verwyt erken. Dit is nie alleen so menslik geskryf nie, maar jou beskrywings maak die kamers en voorwerpe soos werklik in my geestesoog. Dit is seker omdat jy so real is in jou skrywes.

    Jou ma was ‘n besonderse vrou asook ‘n besonderse onderwyseres. Al was my Vrystaatse engelse maar beperk en grammatika maar beroerd, het sy my gelaat met ‘n liefde vir engels (en sekerlik my C in matriek!). Natuurlik het ek nie geweet van die laaste tye van haar lewe nie, maar haar groot en vrygewige hart verbaas my glad nie. Sy bly ‘n besondersevrou wat nie alleen in haar familie se harte en herinneringe voortleef nie, maar in ons almal se harte wat deur haar onderrig en menswees aangeraak was.

  3. Marlene, was dit nie vir jou ma nie, kon ek nie vandag ‘n woord Engels gepraat het nie! Ag ek onthou haar so goed. Sy was ‘n fantastiese onderwyseres. Ek sal altyd onthou hoe regop sy gestaan en geloop het. So vol trots. Dink aan jou.

  4. Pingback: Dankie Ma | Die Korrelkop Kahuna

  5. Miskien moet ons eerder redeneer in die lyn van……… “as ek maar net na my ma kon opsien soos wat my kinders na hulle ma opkyk…….”

    Jy doen goed.

  6. Baie mooi Marlene, ek vrae ook gereeld vir myself “as ons maar net dit of dat… My ma is die dag nadat ons uit die huis waar jy nou bly getrek het oorlede (binnde 16 dae nadat ons gehoor het sy het kanker), nadat sy by ons gebly het vir aantal jare. Dit is hierdie jaar 4 jaar en God weet ek mis haar elke dag. Dankie vir my vrou en kinders wat alles vir mens die moeite werd maak.

  7. Aangrypend, Marlene.Dit ruk aan die hart want dit praat met die toe en die nou in my eie lewe. Dankie vir die share.

Wat sê jy?

Verskaf jou besonderhede hieronder of klik op 'n logo om in te teken:

WordPress.com Logo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by WordPress.com. Log Out / Change )

Twitter picture

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Twitter. Log Out / Change )

Facebook photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Facebook. Log Out / Change )

Google+ photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Google+. Log Out / Change )

Connecting to %s