Miss Congeniality: South African fiction

Originally posted on Calling Through The Fog:

top pic

Authors’ incomes collapse to ‘abject’ levels.

That’s what the headline on The Guardian said, and I was frantic to know more. Which authors? Was it me? Were my annual royalty cheques of R250 about to plunge to R50? Less?

Usually I read like a millenial, which is to say I base my world view on the first three words of headlines from Buzzfeed articles on Twitter. But this time I read on.

Many professional authors in the United Kingdom, I discovered, were seeing their royalties plunge. Some who had earned their living from writing books were facing the prospect of – dear reader, are you sitting down? – not being able to write fiction as a full-time occupation.

Star-Trek
Mal Peet, a celebrated writer of novels for children, told The Guardian that his direct income from sales had become “literally abject”. His royalty cheque for the last months of 2013…

View original 3 835 more words

Jy sal nooit weet voor dit te laat is nie.

Eendag, lank lank gelede, het ek bykans elke dag voor die rekenaar gesit en iets geskryf. Dit was òf deel van my werk, òf ek het by die huis gesit en iets te sê gehad. Iets wat mense wou hoor. In sekere opsigte was dit die lekkerste, maar ook die slegste tyd van my lewe.

In daarde tyd was ek soms verlore vir myself, weg vir my kinders en onbekombaar vir my man, omdat daar groot persoonlike verliese in my lewe plaasgevind het. Daardie verliese het gemaak dat die spasie in my kop iets geword het waar ek elke dag vertoef het, maar dit het ook my tronk geword.

My verlosser en my bewaarder.

Ironies genoeg, was dit juis daardie verliese wat gemaak het dat ‘n paar half-verlepte gedigte en drie beskaafde stories – elke dan en wan – op ‘n bladsy kon realiseer. Die ou geykte storie van die skrywer wat skryf wanneer hy op sy seerste is, en ‘n doodgewone wekrklose word as dit met hom redelik goed gaan.

In daardie tyd het stories oor geldelike verlies, persoonlike teleurstellings, half hoopvolle toekomsdrome en verbeeldingryke verliefdvlugte gegaan. Niks spesiaals nie, net gewoon.

Die meeste van dit was waar, en die res was in my kop (die toekomsdrome en die verliefdgeit).

Vandag sit ek en wonder of dit moontlik is om twee lewens te lei.

Een waarin jy gekonnekteer met jou roeping deur die lewe gaan, waar jy uitreik na die “universe” en funksioneer vanaf jou ware self. Waar woorde soos water vloei en jy kan drink uit die fontein van jou oorsprong.

Van daardie plek warvaan jy af kom: Waar jou binnekantse self sy ontstaan gehad het.

En dan ‘n parallelle lewe, waar jy gewoonweg net Sondagoggend voor die visblikrak in Checkers staan en wonder of jy twee woorde agtermekaar kan string, omdat jy vir die afgelope jaar vanaf jou buitekantse self funksioneer. Daardie plek waar jy net oorleef en bestaan.

Daardie plek waar jy voor die afgrond staan en dit nie eens sien nie, omdat jy blind geword het daarvoor. Waar jy gaan afval as jy vorentoe tree.

Wie weet? Dalk is die beste deel van jou lewe al verby, maar jy sal nie weet voor dit te laat is nie, né.

Om te trek is soos om met afgeskeerde hare voor Hubble te gaan staan.

Een keer, lank gelede, het ek my hare afgeskeer. Die aanvanklike euforie wat daarmee gepaard gegaan het, het ‘n paar dae gehou. Dit was tot een oggend wat ek ‘n innerlike bad hair day beleef het. Skielik het ek nie ‘n lang bos krulhare gehad waaragter ek my gemoedsbekakking kon wegsteek nie.

Ek het die oggend dorp toe gegaan en skielik het my vette baie prominent gevoel en my plooie ekstra diep.

My self-oorbekende gesig en lyf het soos ‘n uitgewaste kombuisvadoek gevoel onder die nommer 2-seunsnit op my kop. Uitgelewer aan almal en nog wat. Maar deurdruk moes ek deurdruk, en ek het maar so geloop, want wat anders moes ek nou juis doen?

Enige vrou sal jou vertel dat daar nogals ‘n voordeel is aan hare, en aan baie daarvan. ‘n Groot haredos help jou wegsteek aan al die ander goed wat jou pla.

Om na ‘n vreemde dorp te verhuis, is soos die megagreep van hare afskeer. Dis soos om met jou afgeskeerde kaalkop aan die kykkant van die Hubble-teleskoop in te beweeg. Weg is die wegkruip agter die bekende, die poniestert maak van paaie ry sonder om twee keer daaroor te dink en handoplig en groet vir almal en nog wat.

Skielik is jy uitgelewer, in al jou naaktheid, aan dit wat jy net is sonder die pantser van dit wat ander van jou WEET.

Jy is skielik net die wat jy op die oog af is: ‘n middeljarige, valerige vrou met twee kinders en skottelgoed in die wasbak. Jy kan nie meer wegkruip ager die langhaar-kapsel van waar jy gewerk het, skoolgegaan het, wie jy ken en wie jy vir ander is nie.

Jy is skielik net die somtotaal van die biologiese massa bo-op jou voete. (In my geval ‘n bietjie te veel, weens te min draf). Niks meer nie en niks minder nie.

Op die lange duur kan dit nie sleg wees nie, want dit gee jou dalk die kans om jouself weer te herontdek, te herontwerp, as’t ware. Maar dat dit moed vat om jouself in al daardie naaktheid te aanskou, is nie altemit nie.

Jy doen nie net afstand dit wat jy al reggekry het nie, maar jy moet ook erken dit wat jy nooit kon vermag nie.

Gelukkig groei hare weer terug. Die onbekende word weer die bekende, hopelik later die beminde. Soos die wysgeer een keer gesê het: “Ons sal maar moet sien.”*

 

*Ek lieg, die wysgeer bestaan nie. Dit was my ma. 

 

 

Drie kinders brand dood in shack. Sommige kinders vries ook dood.

Hier by ons het daar oor die naweek drie kinders in ‘n shack doodgebrand.

Hulle ma het – na bewering – gaan drink en die shack se deur van buite toegesluit. ‘n Kers het vermoedelik omgeval, en die drie kindertjies, angsbevange, kon nie uitkom nie. As dit waar is, wat volgens die redelik betroubare huiswerkernetwerk in my woonbuurt (waar die kinders se ma gewerk het) het haar verslawing moontlik na die dood van haar kinders gelei. Mxm en eish, sê die netwerk, kopskuddend.

Maar dit moet natuurlik eers in ‘n hof bewys word.

Details rondom die storie loop diep in my woonbuurt se strate, waar die huiswerkers elke oggend om 07:00, wanneer die taxi hulle afgelaai het, ‘n vuur by die ou bushalte maak en opvang oor hul lewens, kinders, en sonder twyfel, hul werkgewers se geite. Die ma het glo ook deel van daardie taxi-groepie uitgmaak, soos ek verstaan. En voorheen was die kinders al van haar weggeneem, as die riemtelegram geglo kan word, waar dit vanoggend met ‘n tongklik in my kombuis geëindig het.

Nou gaan sy aangekla word, waarskynlik tronk toe, waar sy vir baie baie jare tyd gaan hê om oor die dood van haar kinders en die verslawing wat tien teen een daartoe gelei het, na te dink. Ek is baie baie bly ek is nie sy nie. Deur genade, né.

Dit is nie die eerste keer dat dit gebeur nie, en dit gaan ook nie die laaste keer wees nie.

Ek onthou ‘n paar jaar gelede, toe ek nog by Volksblad gewerk het, het ek ‘n storie moes loop doen oor twee sussies wat in ‘n huis op ‘n plaas doodgebrand het nadat ‘n kers omgeval het. Hulle was, so ver ek kan onthou, hul ma se enigste kinders.

Die boer en werkers het vergeefs probeer om hulle te red, maar dit was te laat toe hy met sy vuurvegter by die werkershuis aangekom het. Hulle was nie toegesluit nie, die vuur het net te vinnig versprei.

Ek moes langs die teerpad stop, deur ‘n draad klim en veldlangs stap tot by die uitgebrande werkershuis. Dit het my aan my eie lewe laat terugdink op die plaas. Veldlangs, op voetpaaie, werkershuise toe om te gaan speel op Saterdagmiddae. Maar ek het sonsak elke dag weer teruggekeer huis toe.

Voor ek weg is, het ek saam met die pastoor, die ander plaaswerkers, die boervrou en die wyk se dorpsraadslede wat kom help het, hande gevat en in ‘n kring gestaan terwyl hy bid. My oë was oop. Die ma s’n ook en ons het kortstondig vir mekaar gekyk.

Daardie dag, toe ek terug ry kantoor toe op die slaggatpad, die Vrystaat-son laag op die horison en halfgestroopte mielielandgeraamtes as enigste getuie van die onmeetbare tragedie, het ek geweet sommige stories moet diep gebêre word nadat hulle geskryf is.

Dit maak jou moeg, en dit maak jou oud. Dit maak jou weet dat kinders doodgaan, dat JOU kinders kan doodgaan, dat jy in die nag wakker lê en dink, en weet as jy môre opstaan, gaan jy die laai op dié storie moet toesluit en die sleutel weggooi.

Maar daar is duisende onvertelde stories. Dit is die stories van kinders in gewone huise, nie shacks nie – gewone woonbuurte, wat ook dag na dag wag vir ouers. Ouers wat soos zombies voor rekenaars sit, voor die televisie, in die kantoor vir 16 uur dae, permanent oorsee is. Wat verslaaf is aan sukses, elektronika, hul eie lewens.

Ouers wat iPads in klein handjies stop, permanent nannies het, selfs oor naweke, en “nie nou tyd het nie.”

“Nie nou nie, ek is besig.”

Daardie kinders brand nie dood nie, hulle vries dood.

Waar jy was

Haal Aan

Waar jy was

Soms wil ek my net verwyl
in die lêplek van my hart se hart
waar jy nog skuil,
ek wil sit, ek wil dáár vertoef,
net ‘n bietjie draal,
waar ander wette die weg van
ons eindlot bepaal.

Ek wil ‘n bietjie huiwer
waar jou lagstem nog, so suiwer
kon resoneer en troef en speel.
Waar, vervaag het in sy geheel
die ritme van die wêreld buite
op die aandrang van ons wilsbesluite.

Maar in dié ontmensde hart se gang
loop net die diepste, diep verlang

 

 

Uit: Naakstudie van ‘n boeremeisie deur Marlene Jordaan